Rouw is de prijs van de liefde

Rouwen
Wanneer je iemand verliest die erg belangrijk voor je is, dan verandert voor je gevoel alles in je leven. Dit kan bijvoorbeeld zijn omdat er iemand is doodgegaan, door echtscheiding, door verhuizing, door het verlies van gezondheid. De wereld ziet er anders uit, niets lijkt meer hetzelfde. Je prioriteiten verschuiven: wat eerst belangrijk leek te zijn, wordt (tijdelijk) van ondergeschikt belang. Dat is een schokkende ervaring, omdat het meestal ook betekent dat je niet meer op dezelfde golflengte zit als de mensen om je heen. Rouwen kun je zien als jouw proces om jezelf aan te passen aan die totaal veranderde situatie. Dat valt niet mee, het is een zware opgave. Als je een verlies lijdt, gaan eerdere verlieservaringen meetrillen. 

Rouwgroep
In zes bijeenkomsten luisterden we naar verhalen, gedichten en muziek. Ook was er ruimte voor ieders verhalen, er waren oefeningen en er werden dingen geknutseld, omdat sommige dingen nu eenmaal moeilijk in woorden te vatten zijn. De bijeenkomsten waren opgebouwd rond deze thema’s: ‘Beseffen dat iemand echt weg, echt dood is’, ‘omgaan met een warboel aan gevoelens’, ‘verder leven met het gemis én je herinneringen’ en ‘je leven weer oppakken met de ander in je hart’. Rouwverwerking IMG 2671Deze vier thema’s zijn gebaseerd op het vier takenmodel van William Worden: erkennen, herkennen, verkennen, verbinden. Het verloopt niet altijd keurig in deze volgorde, maar dit zijn wel de taken die je hebt te nemen als je rouwt. Iedereen doet dat in z’n eigen tempo en op z’n eigen manier.

Presentatie over Verlies en Rouw

Tijdens een bijeenkomst van het onderwijsnest werd verlies besproken vanuit de Verliescirkel. Het begint met je welkom in het leven. Waren jouw ouders in staat om je welkom te heten of was er bijvoorbeeld sprake van een postnatale depressie? Of waren je ouders in de rouw toen jij geboren werd? Na het welkom ga je je hechten. Hechten is de ervaring van liefde. Hoe jij gehecht bent, bepaalt hoe jij in je verdere leven omgaat met tegenslagen. Als je iemand verliest, kun je (onbewust) besluiten je maar niet meer te hechten, want dan doet het ook niet zo’n pijn als het voorbij gaat. Want als je je hecht, komt er altijd een moment van afscheid nemen. Daarop volgt rouwen. Dat doe je met je gevoel, je denken, je gedrag. Er is chaos vanbinnen en bij kinderen vertaalt zich dat vaak is lastig gedrag of juist in terugtrekken. Tot slot komt het betekenis geven aan dit verlies in jouw leven. Als je dat kunt, kun je anderen in je leven weer welkom heten.


Rouwverwerking IMG 2761 700

Wat kunnen wij doen?
In een gezin ontstaan er vaak eilandjes van verdriet. Een overblijvende ouder kan vaak door zijn of haar eigen verlies even minder goed emotioneel beschikbaar zijn, terwijl de kinderen dat op dat moment juist zo nodig hebben. Kinderen proberen vaak hun ouder te beschermen door hun eigen verdriet verborgen te houden. Ieder rouwt dan op z’n eigen eilandje. Een moeizaam rouwproces bij kinderen komt eerder door het onvermogen van volwassenen om hen steun te bieden dan door het verlies zelf. Steun van de omgeving, van school bijvoorbeeld, is dan heel belangrijk. Er moet niet alleen aandacht zijn voor het verlies, maar ook voor het leven. School kan de plek zijn waar het even gewoon verder gaat. Kinderen kunnen zo de slingerbeweging tussen verliesgericht en toekomstgericht maken.
Het is belangrijk dat er in het leven van een rouwend kind betrouwbare volwassenen zijn. Een volwassene die ook een tocht door het leven loopt, maar die zijn eigen route niet verwart met die van het kind. Het lijkt weinig, maar je kunt zoveel betekenen…

Wil je er meer over weten? Kijk op de website: www.onderwegtilburg.nl.

< Mijntje van Daesdonk >


Mijntje van Daesdonk is vakleerkracht muziek en groepsleerkracht op Den Bijstere. Naast haar werk in de klas is zij gespecialiseerd in Verlies en Rouw. Zij begeleidde een groepje kinderen uit de bovenbouw die in hun leven een ingrijpend verlies hadden meegemaakt. Ook begeleidt ze enkele leerlingen individueel. Daarnaast gaf ze aan de studenten van Den Bijstere en De Cocon een presentatie over rouw en verlies. Op dit moment volgt Mijntje de tweejarige postHBO-opleiding Omgaan met Verlies bij Land van Rouw en is ze haar eigen praktijk Onderweg op aan het zetten.